In het kort

BMA tegen deelname van artsen aan folteringen (10-11-2005)

De British Medical Association spreekt zich fel uit tegen artsen die deelnemen aan folterpraktijken. Michael Wilks, voorzitter van het ethisch comité van de BMA zegt ronduit dat het gedrag van sommige Amerikaanse artsen (dwangvoeding, het niet rapporteren van slagen en verwondingen, vervalsing van overlijdensattesten) een schande is voor het hele artsenberoep.

Hoe willen patiënten omschreven worden? (10-11-2005)

Meestal heeft men het over patiënten, maar soms worden ook alternatieve benamingen gebruikt zoals consument en klant. Maar hoe denken de patiënten daar zelf over? Dat wilde Deber et al weten, auteurs van een studie die gepubliceerd werd in Health Expectations (2005;8:345). “Mensen die zorg moeten krijgen hebben minder bezwaren tegen de omschrijving ‘patiënt’ dan tegen de voorgestelde alternatieven”, zo besluiten de auteurs. Het is maar de vraag of dat besluit ook geldt voor andere landen, het onderwerp is sterk cultureel bepaald.


Kennistekort over kwaliteit terminale zorg in Nederland (10-11-2005)

In Nederland ontbreekt systematische informatie over de kwaliteit van leven in de laatste levensfase, zo meldt HuisartsVandaag. “Daardoor is het zeer moeilijk om inzicht krijgen in de behoefte in de zorg voor terminale patiënten en waar bijgevolg het beleid corrigerend moet optreden”, aldus Luc Deliens, per 1 oktober 2005 benoemd tot hoogleraar Publieke Gezondheid en Palliatieve Zorg aan VU medisch centrum in Amsterdam.

MvO

Geen vaccins, geen behandeling (7-11-2005)

Een derde van de Amerikaanse pediaters zegt dat dokters het recht hebben om families niet langer te behandelen als de ouders weigeren kun kind(eren) te laten vaccineren, zo meldt The New York Times. Het een en ander blijkt uit een onderzoek waarvan de resultaten gepubliceerd werden in de Archives of Pediatric & Adolescent Medicine. Steeds meer ouders hebben twijfels en vragen bij vaccins en staan niet toe dat hun nageslacht gevaccineerd wordt.

MvO


Voorkomt aan tafel eten obesitas? (7-11-2005)

Onderzoekers van de universiteit van Queensland in Australië toonden aan dat aan tafel eten met de hele familie, en niet voor de televisie, een uitstekend middel is om obesitas te voorkomen bij kinderen en jongeren.
Een onderzoek van Al Mamum bij 3795 moeders en hun kinderen waarvan de resultaten gepubliceerd werden in Obesity Research, toont aan dat een positieve houding van de moeder ten aanzien van maaltijden in familieverband en voeding belangrijker is dan het aantal maaltijden dat samen genomen wordt.

En wat met geweld op mannen? (7-11-2005)

Huiselijk geweld was lange tijd een taboe, maar huiselijk geweld op mannen is al helemaal onbespreekbaar al haalde het verhaal van de hoofdredactrice van het populaire dagblad The Sun wel het nieuws. Zij werd korte tijd gevangen genomen nadat haar man de politie ter hulp riep voor slagen en verwondingen. Uit onderzoek van het Nederlandse weekblad Vrij Nederland bleek overigens al dat mannen bijna net zo vaak het slachtoffer zijn van partnergeweld dan vrouwen.

ME/MvO

Nederland: huisartsentekort is niet zo groot (6-11-2005)

Minder dan 1 op de 1000 ziekenfondsverzekerden in Nederland heeft geen eigen huisarts. Dat zijn naar schatting een kleine 10.000 ziekenfondsverzekerden: lang niet zoveel mensen als werd gevreesd, zo meldt HuisartsVandaag. “Dit blijkt uit onderzoek van het onderzoeksinstituut NIVEL (Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg), gesubsidieerd door Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ), naar aanleiding van signalen dat steeds meer ziekenfondsverzekerden geen huisarts konden vinden. In Nederland zijn ongeveer twee op de drie personen ziekenfonds verzekerd, in totaal zijn dat ongeveer 10,5 miljoen mensen. Door VWS werd in maart 2003 aangenomen dat er naar schatting 500.000 personen waren die niet stonden ingeschreven bij een huisarts”.

UK: 80% tegen keuze geslacht (6-11-2005)

80% van de Britten is er niet voor te vinden dat ouders het geslacht van hun baby bepalen, zo blijkt uit een enquête van The Newcastle University. Ze vrezen vooral dat kinderen consumptiegoederen worden.

Verfaillie officieel terug in Alma Mater (27-10-2005)

Stamcelspecialiste Catherine Verfaillie zet haar werk voortaan verder aan het nieuwe Stamcelinstituut Leuven (SCIL) dat vandaag geopend werd door minister-president Yves Leterme. Professor Verfaillie behoort met haar baanbrekend stamcelonderzoek tot de wereldtop in haar domein. In 2000 richtte Verfaille het Minneapolis Stem Cell Institute op dat onder haar leiding wereldvermaard werd. Dankzij de inspanningen van de KU Leuven en de UZ Leuven en met de steun van de Vlaamse Regering, kon professor Marc Boogaerts haar eind 2004 overtuigen om terug te keren naar haar Alma Mater.

Meer geweld in Belgische ziekenhuizen (25-10-2005)

De criminaliteit in ziekenhuizen is de jongste vijf jaren met een vierde gestegen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers die minister van Binnenlandse Zaken Patrick Dewael (VLD) heeft bekendgemaakt, aldus De Gazet van Antwerpen.
“De politie registreerde in 2004 4.967 feiten, 23% meer dan in 2000. Diefstal en afpersing komen met 4.403 feiten in 2004 (of 24% meer dan in 2000) het meeste voor. Maar ook de zuivere geweldsmisdrijven (slagen, verkrachting, aanranding e.d.) stegen met 9,5% tot 408 feiten vorig jaar. En het vandalisme klom met 44% (156 feiten in 2004). Dewael werkt samen met zijn collega van Volksgezondheid, Rudy Demotte (PS), een bewustmakingscampagne uit”, aldus nog de krant.

Babysterfte in Nederland (25-10-2005)

Het aantal baby's dat in Nederland sterft kan met enkele honderden omlaag als zwangere vrouwen betere informatie krijgen. “Het ontmoedigen van roken en overgewicht en het vergoeden van een tweede echo, kan de zogeheten perinatale sterfte terugdringen. Dat concludeert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid (RIVM) in het rapport Met de besten vergelijkbaar? Internationale verschillen in sterfte rond de geboorte” zo meldt het NRC Handelsblad.

Wat willen meisjes van de kerstman? (25-10-2005)

Een liposuctie! Zo weet de Italiaanse krant La Stampa. Op een congres van de Italiaanse vereniging voor plastische, esthetische en reconstructieve chirurgie in Genua, bleek dat 27% van de Italiaanse meisjes en vrouwen van 15 tot 20 jaar oud graag een liposuctie zouden ondergaan. Dat percentage stijgt overigens met de leeftijd: wanneer ze vijftig zijn willen vier vrouwen op de tien precies hetzelfde cadeau.

Worden seropositieve patiënten gediscrimineerd in de zorg? (24-10-2005)

Volgens Amerikaanse patiënten zijn mensen die hiv-positief zijn niet welkom bij heel wat artsen. Een vierde van de betrokken patiënten zegt het slachtoffer geweest te zijn van discriminatie. Dat blijkt uit een studie die gepubliceerd werd in de Journal of General Internal Medecine.

Inseminatietoerisme (24-10-2005)

De Franstalige krant Le Soir wijst er op dat Belgische fertiliteitscentra overstelpt worden door Franse vrouwen van wie het dossier in Frankrijk geweigerd werd of op de lange baan geschoven.

Over besmette en andere kippen (24-10-2005)

“Verschillende media berichten dat in Thailand iemand is overleden aan vogelgriep door het eten van besmette kip”, zo meldt HuisartsVandaag.
“Intensief contact met zieke dieren is de waarschijnlijke oorzaak van alle menselijke slachtoffers van de vogelgriep. De (Nederlandse) Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) benadrukt dat besmetting met het vogelgriepvirus door het eten van bereid kippenvlees erg onwaarschijnlijk is omdat verhitting het vogelgriepvirus onschadelijk maakt”.

Vlaanderen vergrijst (22-10-2005)

In 2030 zijn er 300.000 actieven minder om de niet actieven, met 200.000 meer, te onderhouden, zo meldt de krant De Standaard. “De conclusies van het eerste Vlaamse vergrijzingsrapport van de Administratie voor Planning en Statistiek (APS) zijn spijkerhard voor Vlaanderen. Vlaanderen staat er slechter voor dan Wallonië en Brussel. Vanaf ongeveer 2010 daalt het aantal actieven door de vergrijzing in Vlaanderen van 102 procent (2000 = 100 procent) tot 93 procent”. Tot zover De Standaard.

Omtrent pensioenen (22-10-2005)

Er is géén verband tussen vroegtijdig pensioen en een langere levensduur, zo blijkt uit een studie die gepubliceerd werd op BMJ today online. En er is ook geen verband tussen later op pensioen gaan en een kortere levensduur.
De volledige tekst vindt u op: http://press.psprings.co.uk/bmj/october/retirement.pdf


Lobbyen voor de goede zaak (22-10-2005)

De Pulmonary Hypertension Association is een van die verenigingen die ervoor ijvert om een aandoening op de politieke agenda te krijgen. Met succes, blijkt. De PH Research Act, een wetsvoorstel dat het onderzoek naar pulmonaire hypertensie stimuleert vandaag op de steun van 230 Amerikaanse congresleden rekenen (tegen amper 27 vorig jaar).

Geen griepvaccins meer (22-10-2005)

Door de heisa rond de vogelgriep zijn bijna nergens nog griepvaccins verkrijgbaar. Drie van de vier vaccins op de Belgische markt zijn volledig uitgeput, ook al zijn ze niet bestand tegen het vogelgriepvirus, zo zegt Het Nieuwsblad vandaag.
“De vraag is veel groter dan andere jaren”, zegt Erik Beerten van de Algemene Pharmaceutische Bond (APB) in de krant. “Zonder twijfel zit de vogelgriep daar voor iets tussen. Maar er is nog een tweede reden: vanaf dit jaar krijgen ook de niet-risicopatiënten het vaccin voor een groot stuk terugbetaald.”

Economy Class syndroom voor de rechtbank (21-10-2005)

Zeven passagiers van British Airways die het slachtoffer werden van het Economy Class syndroom (trombose in de onderste ledematen, al dan niet gevolgd door een longembolie) trekken naar het hoogste gerechtshof in Groot-Brittannië, The House of Lords, om schadevergoeding te vragen. Dat doen ze in naam van de Conventie van Warschau die de compensatie regelt van slachtoffers van de luchtvaart, zo zegt FindLaw. Tot nu toe heeft Britisch Airways elke klacht verworpen. Met succes.

Tekort aan artsen (Nl) in Brussel? (21-10-2005)

Sinds 1993 zijn 37 Nederlandstalige huisartsen in Brussel gestopt en maar 12 nieuwe dokters begonnen. In het weekend kunnen niet langer alle Nederlandstalige patiënten in hun moedertaal behandeld worden, zo meldt de krant De Standaard.

Mannenkliniek: The Sequel (21-10-2005)

“Ik plaats dit vrije initiatief bij de ‘vrouwenborstklinieken’. Met één groot verschil: een plastisch chirurg als Jeff Hoeyberghs bijvoorbeeld, die rooit het alleen. Terwijl die mannenkliniek doorrekent aan het Riziv en dus van de sociale zekerheidsbijdragen van elke Belg profiteert”, zo zei Dr. Marc Moens dinsdag in Het Laatste Nieuws onder de kop ‘Huisarts kan evengoed check-up doen’.
Volgens dr. Moens is een vijftigplusser nog het best af met een gewone check-up bij zijn vertrouwde huisarts, zo meldt de populaire krant. “De huisarts beheert het persoonlijke dossier van de betrokkene en is dus de best geplaatste persoon om snel en zuinig een juiste diagnose te stellen. De huisarts weet als geen ander wat de gevoeligheden en problemen zijn van zijn patiënt”. Zeg dat dokter Moens het gezegd heeft.
‘Mannenklinieken onder vuur’, zo heet het in kwaliteitskrant De Standaard.

Tijd tussen infarct en fibrinolyse (18-10-2005)

De tijd tussen het optreden van een hartinfarct met een verhoging van het ST-segment en behandeling varieert sterk voor patiënten die worden gehospitaliseerd. Een internationale studie gevoerd in het kader van ASSENT (Assessment of the Safety and efficacy of a new thrombolytic) waaraan Canada, Frankrijk, VK, VS, Nederland, Zweden en België (professor Frans Van de Werf, UZ Gasthuisberg, als onderzoeker) deelnamen toont aan dat het grootste verschil zich situeert tussen de landen onderling. Zo schrijven de onderzoekers in Heart (2005;91:1400). De effectiviteit en de veiligheid van het gebruik van fibrinolytica buiten het ziekenhuis hangt niet af van de aanwezigheid van een arts. De auteurs menen dat de resultaten meer inzicht zullen geven in de oorzaak van de vertraging van de behandelingen voor aankomst in het ziekenhuis. Ze hopen op die manier de tijdspanne tussen het infarct en fibrinolyse te kunnen verminderen.

De winstmarge van managed care (18-10-2005)

Het geld dat circuleert in het Amerikaans systeem van managed care is natuurlijk niet verloren voor iedereen, zo veel is duidelijk. Modern Physician leert ons dat de UnitedHealth Group, de tweede grootste gezondheidszorgverzekeraar in de Verenigde Staten, zijn winst gedurende het trimester die wordt afgesloten ziet toenemen met 21%, in vergelijking met het derde trimester van 2004.

WMA en alcohol (18-10-2005)

De World Medical Assembly (WMA) die verleden week in vergadering was in Santiago de Chili, stelt stoutmoedige maatregelen voor om de impact van alcohol op de gezondheid te reduceren. Een greep uit de maatregelen: een minimumleeftijd voor de aankoop van alcoholische dranken, een beperking van de verkoopuren, een beperking van de verkoopppunten, een grotere belasting op alcoholische dranken, strengere straffen voor autobestuurders onder invloed, beperking van de promotie van drank bij jongeren, ontmoedigingscampagnes in scholen, enz. De WMA stelt in een aangenomen verklaring dat ‘de regelmatige consumptie van alcohol en het mateloos drinken (binge drinking) een negatieve invloed kan hebben op schoolprestaties, op het gedrag en op de seksuele prestaties’. Drinken zou ook de kans op crimineel gedrag verhogen, aldus de WMA.

Rusland blijft drinken (18-10-2005)

Als er een land is waar alcoholisme een heuse plaag is, dan is het Rusland. Van de 143 miljoen inwoners waren er in 2004 officieel 2,4 miljoen alcoholisten, zo meldt Le Quotidien du Médecin. Russen zouden jaarlijks gemiddeld 9 liter alcohol drinken, zo zegt de overheid. Experts houden het op 12 liter.

Toename diabetes in Nederland (18-10-2005)

Het aantal mensen met diabetes mellitus in Nederland is in de periode 2000-2003 gestegen van 475.000 naar 600.000, zo meldt HuisartsVandaag.nl.
“De toename komt door de bevolkingsgroei en vergrijzing, meer gerichte vroege opsporing en een sterke toename van het aantal mensen met ernstig overgewicht. Naast de 600.000 bekende diabeten zijn er volgens het Diabetesfonds naar schatting 250.000 mensen met diabetes zonder het te weten.”


Nederlandse specialist verdient het best (18-10-2005)

“De honorering van de Nederlandse specialist behoort tot de beste van de wereld. Dat blijkt uit een vergelijkend overzicht van de OESO dat binnenkort wordt gepubliceerd”, zo staat te lezen in Medisch Contact. In het overzicht zijn de specialisteninkomens uitgedrukt als percentage van het bruto nationaal product per hoofd van de bevolking. Bij de vrijgevestigde specialisten voert Nederland de lijst aan gevolgd door de Verenigde Staten, België en Frankrijk. Bij de specialisten in loondienst bezet Nederland de tweede plaats achter Groot-Brittannië. De inkomens in deze twee landen liggen aanzienlijk hoger dan de inkomens in landen als Noorwegen, Hongarije en Zweden, aldus nog Medisch Contact.


Patiënten op de afspraak? Stuur een sms! (17-10-2005)

Een sms sturen naar een patiënt om hem er aan te herinneren dat hij een afspraak heeft is een nuttig en doeltreffend middel om het aantal gemiste afspraken in de ambulante zorg te reduceren in de Britse National Health Service. Tot dat besluit komen Koury en Faris, auteurs van een studie die gepubliceerd werd in The British Journal of Healthcare Computing & Medical Informatics (Br J Healthcare Comput Info Manage 2005;22:18)

Kankerpatiënten en alternatieve geneeskunde (17-10-2005)

Ongeveer de helft van de kankerpatiënten die chemo- of radiotherapie volgen doet tezelfdertijd een beroep op een of andere soort alternatieve geneeskunde. Drie vierde van die patiënten brengt hun arts daar niet van op de hoogte. Dat blijkt uit een studie die voorgesteld werd op de jaarlijkse vergadering van de American Society for Therapeutic Radiology and Oncology. Het betreft vooral patiënten die chemotherapie moeten volgen, en minder vaak patiënten onder radiotherapie. Vooral supplementen op basis van kruiden en planten doen het erg goed. Dat wijst uiteraard op een communicatieprobleem tussen artsen en patiënten.

Tamiflu? Nee! (17-10-2005)

Bezorgde mensen vragen naar Tamiflu bij hun apotheker, maar je kunt Tamiflu alleen krijgen als de dokter het je voorschrijft omdat je een gewone griep hebt, en er is momenteel nog geen griep in het land. Om te voorkomen dat Tamiflu verkocht wordt aan mensen die het niet nodig hebben, worden de reservevoorraden Tamiflu momenteel door fabrikant Roche geblokkeerd, zo zegt Dirk Broeckx, secretaris-generaal van de Algemene Farmaceutische Bond, in de krant De Morgen van vandaag. Een logische maatregel, bevestigt viroloog Marc Van Ranst in dezelfde krant. Federaal minister van Volksgezondheid Rudy Demotte waarschuwde gisteren de bevolking nog dat het nutteloos en contraproductief is om een privé-voorraad antivirale middelen aan te leggen.

Seksuele delinquenten spoorloos na Katrina (17-10-2005)

Een van de –relatief secundaire- gevolgen van de passage van Katrina in Louisiana en Mississipi is het feit dat de politie het spoor kwijt is naar 200 seksuele delinquenten, zo meldt USA Today. Dit zou volgens de Amerikaanse politie tot aanzienlijke veiligheidsproblemen kunnen leiden.

Mannenkliniek in Hasselt: nog meer controverse (17-10-2005)

Het SVH komt op zijn site terug op de fameuze nieuwe mannenkliniek in Hasselt, de Ageing Male Clinic. Eerder noemde Theo Putzeys het initiatief totaal onaanvaardbaar. Begin deze week hadden we nog hoop, toen de minister voorstelde dat patiënten in eerste instantie hun huisarts moeten raadplegen, aldus Herman Moeremans. Maar de mannenkliniek drukte de huisartsen al snel weer met hun neus op de realiteit.

De kwaliteit van de huisartsgeneeskunde in Nederland (17-10-2005)

Het is de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) zelf die het zegt in een rapport over de kwaliteit van de huisartsgeneeskunde in Nederland: de kwaliteit van de huisartsgeneeskunde is goed, zo meldt HuisartsVandaag.nl. De Landelijke Huisartsen Vereniging is verheugd en schaart zich volledig achter het rapport. De toegang tot de huisarts is goed, zegt de IGZ en de huisartsen krijgen extra goede punten omdat ze niet onnodig antibiotica voorschrijven en niet onnodig veel patiënten doorverwijzen naar specialisten. Huisartsen vervullen bovendien ook hun preventieve taken, aldus nog het verslag.


Omstreden mannenkliniek in Hasselt (16-10-2005)

De opening van een Ageing Male Clinic in Hasselt –en de daarmee gepaarde aandacht in de pers- zorgt voor heel wat controverse bij Vlaamse huisartsen. Het hele mediacircus had plaats een paar dagen na de aankondiging van een ministerieel plan om patiënten nog maar eens aan te moedigen om in eerste instantie hun huisarts te raadplegen. De mannenkliniek wil naar eigen zeggen ouder wordende mannen onderzoeken op ouderdomskwalen zoals prostaathypertrofie, hart- en vaatlijden, hormoondeficiëntie en hypercholesterolemie.
Hoe meer pleidooien er gehouden worden voor de eerste lijn, hoe vaker de situatie op het terrein aantoont dat de zogenaamde centrale rol van de huisarts niet meer is dan mooie woorden, zo merken sommige artsen terecht op.
“De penis is de antenne van het hart”, zo kopt De Standaard. De krant wijst er zo op dat erectiestoornissen niet als een geïsoleerd probleem behandeld moeten worden. Een globale aanpak dus. Wat dat niet de rol van de huisarts dan?

De WMA klaagt de degradatie van de artsenrol aan (16-10-2005)

Debatten over gezondheidszorg worden gereduceerd tot discussies over geld, zo betreurt de voorzitter van de World Medical Assembly, Dr. Kgosi Letlape. “Artsen worden hoe langer hoe vaker verondersteld om te werken als administratieve bedienden en boekhouders. Hun rol wordt beperkt tot het selecteren van de minst dure behandeling voor de patiënt”.


Factoren die de leeftijd bepalen waarop men voor het eerst drinkt (16-10-2005)

Het feit dat een adolescent alcohol begint te drinken op erg jonge leeftijd zoals 12, 13 of 14 jaar, zou verband kunnen houden met de neiging om te gaan liegen, stelen of te spijbelen, eerder dan met de eventuele familiegeschiedenis van alcoholverslaving, zo blijkt uit een studie die onlangs gepubliceerd werd in Alcoholism: Clinical and Experimental Research.


Incidentie CVA in België daalt (16-10-2005)

Sinds 1984 daalde de incidentie van CVA op significante wijze. Dat stellen D. Devroey, V. Van Casteren en F. Buntinx in het Tijdschrift voor Geneeskunde. “Ook werd een daling van het absolute aantal sterfgevallen door CVA waargenomen omdat het totaal aantal CVA’s afneemt, maar het aantal fatale CVA’s blijft omzeggens onveranderd”, aldus de auteurs in hun besluit.

Geneesmiddelen en baby’s: “Onderzoek is noodzakelijk en haalbaar” (16-10-2005)

In de Europese Unie is niet eens de helft van de geneesmiddelen die aan kinderen worden toegediend daarvoor getest of goedgekeurd. De Europese Commissie wil daarom tegen eind volgend jaar een voorstel indienen voor een betere regelgeving. Voor zijn doctoraatsthesis onderzocht Karel Allegaert (afdeling neonatologie van het UZ Gasthuisberg, KU Leuven) het correcte gebruik van pijnstillers bij pasgeborenen. Dat resulteerde in enkele nieuwe doseringsschema’s. Allegaert pleit voor een uitbreiding van deze aanpak naar andere soorten geneesmiddelen en bij andere leeftijdscategorieën bij kinderen.

Belgische toeristen besmet met cholera na Turkijereis (16-10-2005)

In haar editie van 13 oktober jongstleden heeft Eurosurveillance Weekly het over twee zekere en vier vermoedelijke gevallen van cholera bij Belgische toeristen na een reis naar Turkije.

Mentale gezondheidsproblemen: één Amerikaan op de drie (16-10-2005)

Volgens Amerikaanse cijfers van de Kaiser Family Foundation, kampt 33,9% van de volwassen Amerikanen met mentale gezondheidsproblemen.

Meer brandwonden bij kinderen in Nederland (16-10-2005)

Het aantal ernstige letsels door brandwonden bij zuigelingen en baby’s is in Nederland op zeven jaar tijd gestegen met 50%, zo meldt HuisartsVandaag.nl. Van het totaal aantal slachtoffers van brandwonden die opgenomen worden in een ziekenhuis, zijn 31% patiënten jonger dan vijf jaar.

Editoriaal

Woorden, woorden… (6 oktober 2005) (illustratie: Claude Dawance)



De herwaardering van de huisarts, ligt al lang op de tong. Toplui binnen de gezondheidszorg, van welke strekking ze ook zijn, zweren sinds jaren dat de herwaardering spoedig een essentieel punt wordt in hun programma. Maar behalve enkele aanpassingen van het ereloon, weliswaar tastbaar maar onvoldoende, merkt de huisarts er weinig van, zegt Soeur Anne.
De huisarts blijft de meest verwaarloosde schakel in de gezondheidszorgketen. Vaak geminacht door hen die meewerken aan de opleiding vóór het post-graduaat, regelmatig in zijn blootje gezet in de uiteenzettingen van politici, maar in werkelijkheid vaak aan zijn lot overgelaten, meer dan eens kortgesloten in de zorgtrajecten die zich afspelen op het terrein, de huisarts heeft last van blues.
In een vorig editoriaal (zie 4 oktober 2005) benadrukten we al dat dit gegeven nefast is voor de volksgezondheid. Maar zonder een echt ‘aggiornamento’ (positieve impuls, vernieuwing) zal de toestand er alleen maar op achteruit gaan. Steeds minder en minder gediplomeerde artsen, zowel in België als in Frankrijk, voelen zich geroepen om als huisarts te werken. We stellen vast dat het uitblijven van positieve maatregelen, die trend versterkt.
We houden geen pleidooi voor echelonnering, ook niet tegen. Een maatregel die niet unaniem wordt aanvaard op het terrein. Het is iedereen zijn recht zich te verdedigen, maar het is meer dan duidelijk dat het hoogtijd is om de lat te verleggen. Alleen als de huisarts niet langer wordt beschouwd als een twee of derde keuze voor de minder briljante studenten, is kentering mogelijk. Belangrijk is dat niet de scores voor geneeskunde de kwaliteit van de gezondheidszorgsysteem. Op basis van die verkeerde inschatting wordt de Amerikaanse gezondheidszorg beschouwd als de beste ter wereld. Terwijl ze dat helemaal niet is voor de gemiddelde bevolking van de VS.



De moraal van de artsen gelinkt met de zorgkwaliteit

Het is al langer gezegd dat de slechte moraal van artsen en verder van de medische en paramedische zorgverstrekkers niet alleen een professioneel probleem is, maar eveneens een volksgezondheidsprobleem. Het feit dat een grote meerderheid van de artsen down is, moet gevolgen hebben voor de gezondheid van de bevolking.
Dat tonen de resultaten aan van een studie voorgesteld tijdens een conferentie in Chicago in co-organisatie met de American Medical Association en gepubliceerd in Modern Physician.
Ziekenhuispersoneel dat tevreden kan terugblikken op zijn werk verhoogt ook de tevredenheid en de veiligheid van de patiënten. Een efficiënte strategie om de zorgkwaliteit te verbeteren zijn onder meer maatregelen die elke zorgverstrekker het gevoel geven dat zijn bijdrage «telt», onderlijnen de auteurs.
Zijn er verschillen tussen een praktijk in de stad en intramurale artsen? Moet de overheid er niet op toezien dat artsen, die waken over de gezondheid van de patiënt, zich gervaloriseerd voelen, op financieel en ook op andere vlakken.
Het is ondenkbaar dat de verantwoordelijken voor de volksgezondheid blijven miskennen dat de kwaliteit van de zorg gelinkt is met de motivatie van degenen die de zorg leveren.

Maurice Einhorn

De huisartsgeneeskunde trekt geen studenten meer aan in Frankrijk

"Inwonend assistenten minder en minder gelokt door de huisartsgeneeskunde", kopte Le Monde enkele dagen terug. De studenten geneeskunde van het zesde jaar kozen recent hun specialiteit voor de derde cyclus en de huisartsgeneeskunde staat er verweesd bij: 971 interne plaatsen in de huisartsengeneeskunde op 2400 zijn niet ingevuld door een gebrek aan kandidaten. En het fenomeen is sterker in het noorden van Frankrijk.
En, zo voegt Le Monde toe, "in de de medische wereld met een sterke hiërarchie riskeert de huisartsgeneeskunde haar plaats te verliezen. De studenten verkiezen specialismen zoals radiologie, dermatologie of oftalmologie, met een relatief kleinere werkdruk en een goede verloning ", legt een expert uit in het Franse dagblad. Een verklaring die beslist een dejà vu gevoel heeft, maar nooit is aangepakt.
Het spookbeeld van een huisartsentekort bedreigt Frankrijk, in het bijzonder het Noorden. Veel huisartsen verkiezen het zonnige Zuiden zoals Cannes en Nice eerder dan de regio’s van Valencienne of Roubaix, bijvoorbeeld. Misschien moeten de Fransen hun systeem herzien waarin de best scorende studenten een ‘interessant’ specialisme kiezen en waar de middenmoot opteert voor de huisartsgeneeskunde, wegens gebrek aan andere mogelijkheden.

In België?

Het recent debat uitgelokt door ‘Ecole de Santé publique’ van de ULB, onder leiding van professor Dewever over het feit dat binnen afzienbare tijd een artsentekort dreigt is een teken aan de wand. Een beslissing die sterk wordt tegengesproken door de syndicale bank. Wat algemeen zeker is, is dat er een afkeer groeit onder de studenten voor de huisartsgeneeskunde die te vergelijke valt met wat zich momenteel in Frankrijk voordoet. Dit jaar is het aantal toekomstige artsen dat opteert voor de huisartsgeneeskunde nipt lager in Vlaanderen dan in de Franse Gemeenschap.

M. Einhorn (2 october 2005)

In het kort

Vergeten gevaren? (12/10/05)

Volgens een onderzoek van de University of London (UCL) wordt ozon ten onrechte beschuldigd verantwoordelijk te zijn voor de stijging van het aantal overlijdens bij hittegolven. De studie, waarvan de resultaten gepubliceerd werden in Environmental Research, onderzocht de mortaliteit van oudere personen tijdens de periode 1991-2001 en hield daarbij rekening met een hele serie factoren. De auteurs komen tot het besluit dat teveel overlijdens toegeschreven worden aan milieuvervuiling en dat de effecten van de warmte zelf wel eens over het hoofd gezien worden.

Meer middelen voor thuiszorg (12-10-2005)

De Vlaamse regering wil een extra begrotingsinspanning van 145,3 miljoen euro leveren om de paarse begroting in evenwicht te brengen. Door de extra ruimte in 2008 en 2009 kon de regering twee maatregelen vlotter uitvoeren: een verhoging van de uitkeringen voor thuiszorg en de afschaffing van de Eliaheffing voor gezinnen en bedrijven vanaf 2008.Dat maakten de Vlaamse minister-president Yves Leterme, minister van Begroting Dirk Van Mechelen en minister van Welzijn Inge Vervotte gisteen bekendgemaakt.
Concreet wordt de vergoeding voor de thuis verblijvende zorgbehoevenden opgetrokken tot 95 euro in 2006, 105 euro in 2007, 115 euro in 2008 en 125 euro in 2009.
Minister Inge Vervotte bevestigt daarnaast dat de bijdrage van de Vlamingen aan de zorgverzekering -tijdens deze legislatuur- ongewijzigd blijft op 25 euro per jaar; de zogenaamde sociaal zwakkeren (voorkeurgerechtigden in de ziekteverzekering) betalen jaarlijks slechts 10 euro.

Dood van een strijder (10-10-2005)

De verslagenheid is groot bij het vernemen van het overlijden van dokter Jos De Cleene, beheerder bij het SVH. Ondanks zijn leeftijd, 75 jaar, was hij altijd klaar om alweer een nieuwe taak op zich te nemen. Hij had meer dan gewone belangstelling voor de Domus-beweging en wilde meewerken aan het samenwerkingsverband SVH-Domino. Dr. de Cleene was al vijftig jaar aan het werk als huisarts (!) en overleed aan de gevolgen van een val in de Aula van Gent waar hij een van de artsen was die gevierd werden door de Orde. Wij bieden aan zijn familie, zijn naasten, zijn vrienden en zijn collega’s ons oprecht medeleven aan.

Alternatieve zorg bejubeld in Brits verslag (7-10-2005)

Een verslag van een commissie die door prins Charles in het leven geroepen werd –de prins is een groot voorstander van alternatieve geneeskunde- komt tot het besluit dat heel wat alternatieve zorgen kunnen bijdragen tot de Britse gezondheidszorg, zo zegt de British Medical Journal vandaag.
Bovendien, aldus het verslag, zou zulks ook besparingen met zich meebrengen. De commissie baseert zich op een tijdschrift voor internationaal onderzoek om te beweren dat homeopathie beter werkt dan een placebo. Dat is in tegenspraak met een meta-analyse die onlangs gepubliceerd werd in The Lancet.

Huisartsen in de VS hebben minder belangstelling voor obstetrie (5-10-2005)

In de Verenigde Staten behoort obstetrie vaak tot het takenpakket van familieartsen, maar dan wel minder vaak dan vroeger. Uit een enquête van de universiteit van Washington in Seattle bij huisartsen blijkt dat 61% van de practici die afstudeerden tussen 2000 en 2002 obstetrische zorg verstrekken. Drie jaar eerder was dat nog 81%.

VS : Incidentie van kanker bij vrouwen in de lift de voorbije jaren (5-10-2005)

In de VS nam de incidentie van kanker bij vrouwen de voorbije jaren toe met ongeveer 0,3% per jaar van 1987 tot 2002 in de VS. Dit terwijl de kankerincidentie bij mannen vrijwel stabiel blijft. Dat blijkt uit een artikel in de Journal of the National Cancer Institute (2005;97:1407). Het aantal overlijdens door kanker daalt voor beide seksen. De auteurs trekken de besluiten op basis van gegevens voor de 15 meest voorkomende kankers.

Verkoop morning-afterpil in Nederland gestegen (5-10-2005)

De verkoop van de morning-afterpil is in Nederland sinds begin 2004 met ruim vijftig procent gestegen. Dat is een gevolg van de bezuiniging waardoor de ‘gewone’ anticonceptiepil voor vrouwen ouder dan 21 jaar niet meer wordt vergoed, zo stelt een artikel in Het Parool. De morning-afterpil is sinds januari van dit jaar bij elke Nederlandse apotheek te verkrijgen zonder voorschrift en er mag nu ook reclame voor worden gemaakt, aldus HuisartsVandaag. Na een daling in 2003 is er nu sprake van een stijging van het aantal abortussen met ruim twee procent.

Dramatische explosie van diabetes in de komende jaren voorspelbaar (5-10-2005)

De WGO waarschuwt voor een voorspelbare toename van de mortaliteit door diabetes de komende jaren. De verhoging kan in sommige regio’s oplopen tot meer dan 80% in de loop van de komende 10 jaar. Volgens professor Pierre Lefèbvre (Ulg), voorzitter van de International Diabetes Federation (IDF), sterven naar schatting elk jaar drie miljoen mensen wereldwijd ten gevolge van diabetes. Alleen al India, telt men 35 miljoen diabetici, zowat 8% van de populatie. Wereldwijd wordt het aantal diabetici geschat op 200 miljoen, en dat cijfer zal oplopen tot 333 miljoen tegen 2025. Dit jaar zullen de directe kosten gelinkt aan diabetes schommelen tussen 213 en 396 miljard dollar, goed voor 7 tot 13% van het budget voor gezondheidszorg beschikbaar in landen die zich toeleggen op de zorg voor diabetici.

Borstkanker bij mannen: een moeilijk aanvaardbare diagnose (5-10-2005)

Een Canadese studente verpleegkunde van de Universiteit Alberta, Edie Pituskin, voerde een studie bij 125 mannen met borstkanker. Ze tekende de psychologische problemen op die mannen ondervinden bij de diagnose. Veel voorkomende reacties zijn onder meer de miskenning en de schaamte voor een ziekte die vanzelfsprekend beschouwd wordt als exclusief vrouwelijk.

Gehalten van gamma-GT en cardiovasculair risico (4-10-2005)

Een prospectieve studie van Ruttmann et al, die meer den 160.000 volwassen Oostenrijkers includeerde toont aan dat de bloedconcentratie van het gamma-GR (gamma-glutamyltransferase) gelinkt is met de cardiovasculair risico. De resultaten werden gepubliceerd in Circulation (2005;112:2130).

Wanneer ouders vaccinatie weigeren (4-10-2005)

Een studie van Flanagan-Klygis, gehouden bij ongeveer 1004 leden van de American Academy of Pediatrics en gepubliceerd in de Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine (Arch Pediatr Adolesc Med 2005;159:929) toont aan hoe pediaters reageren wanneer ouders vaccinatie weigeren. 39% van de Amerikaanse pediaters die worden geconfronteerd met een njet van de ouders voor alle vaccinaties maken een eind aan de relatie met hun patiënt. 28% maakt dit ook in geval van weigering voor sommige specifieke vaccins.





Amerikaanse films geven slechte voorbeeld voor seks en drugsgebruik (3-10-2005)

Het beeld dat de populaire films ophangen van seks en drugs is «onverantwoord». Dat besluiten Gunasekera et al. na grondige analyse van de 200 meest populaire films van de voorbije 20 jaar die samen een omzet realiseerden van 70 miljar dollar. Ze publiceren de resultaten in de Britse Journal of the Royal Society of Medicine (J R Soc Med 2005;98:464). De auteurs wijzen op de totale afwezigheid van het gebruik van condooms, met uitzondering van de film Pretty Woman. Het gebruik van cannabis wordt in de films voorgesteld als positief of neutraal.


Een beslissende doorbraak voor het artificieel hart? (2-10-2005)



Totnogtoe werd zeer zelden gebruik gemaakt van een artificieel hart. Gebeurde dat toch dan was het tijdelijk, in afwachting van een compatibel kunsthart. Dat is ook het geval met het eerste toestel dat in de VS op de markt werd gebracht, nog voor het door de FDA werd goedgekeurd in oktober vorig jaar. Het kunsthart verplichtte de patiënt om verbonden te zijn met een volumineuze en lawaaierige compresseur zodat de mobiliteit van de patiënt problematisch was. Maar naar verluidt kan het anders, een nieuw bedrijf, Abiomed, wacht op groen licht van de FDA voor zijn kunsthart ‘AbioCor’, die geen van de voorgaande problemen heeft, rapporteert de Amerikaanse pers. Hij doet het zonder compressor.



Het einde van de Terminator? (2/10/2005)

Gouverneur van Californië Arnold ‘Terminator’ Schwarzenegger heeft een wetsvoorstel voor een grondwetswijziging van de staat Californië goedgekeurd. Het voorstel dat op 8 november voorgelegd wordt aan de kiezers, stipuleert dat mensen die een abortus uitvoeren bij minderjarige, ongehuwde meisjes minstens 48 uur voor de ingreep de ouders of de voogd van de meisjes moeten verwittigen.
Het gaat overigens niet goed met de populariteit van de voormalige acteur die nu misschien concurrentie krijgt van acteur Warren Beatty voor de volgende verkiezingen.

Prophylaxie na blootstelling aan het HIV (2/10/2005)

De nieuwe guidelines van de U.S. Public Health Service voor de behandeling van blootstelling aan het hiv op het werk en de nieuwe preventieve aanbevelingen na contact met het virus werden zopas gepubliceerd in het Morbidity and Mortality Weekly Report van 30 september jongstleden.

Recht op abortus bedreigd in UK? (2/10/2005)

Het recht op abortus staat niet alleen in de VS op de helling. Ook in Groot-Brittannië gaan er stemmen op om het recht op zwangerschapsonderbreking in te perken. Een enquête uitgevoerd in opdracht van Alive & Kicking toont aan dat 63% van de volksvertegenwoordigers voorstander zijn van een beperking van de termijn tijdens dewelke een abortus mag uitgevoerd worden (in termen van zwangerschap) en dat twee derde voor een hervorming van de abortuswet pleit. Sinds 1967 werden er in Groot-Brittannië ongeveer zes miljoen abortussen uitgevoerd. Dat is net zoveel als 10% van alle landgenoten, zo zeggen de bezielers van de campagne.

Vetrijk dieet en cardiovasculair dagritme (2-10-2005)

Konijnen die een vetrijk dieet krijgen verliezen zeer snel het dagritme voor arteriële bloeddruk en het cardiaal ritme los van gewichttoename en een bloedruktoename. Dat schrijven Carroll et al (University of North Texas Health Science Center in het American Journal of Hypertension (2005;18:1320).